Umunyamerika ukora ibiganiro kuri televiziyo akaba n’umunyarwenya, Ellen DeGeneres ari mu Rwanda n’umugore we, umukinnyi wa filime Portia de Rossi, mbere y’umuhango wa 21 wo Kwita Izina, umuhango ngarukamwaka wo kwita amazina abana b’ingagi zo mu misozi.
Biteganyijwe ko DeGeneres azaba umwe mu bashyitsi bakomeye bazitabira umuhango w’uyu mwaka, aho ingagi 22 zavutse zizahabwa amazina ku wa 4 Nzeri 2026, mu Kinigi muri Musanze.
Kugaruka kwe mu Rwanda bibaye mu gihe igihugu kiri kwitegura kwakira abita ku bidukikije, ibyamamare mpuzamahanga, abayobozi mu rwego rw’ubukerarugendo, abashakashatsi n’abandi bashyitsi b’icyubahiro bazitabira uyu muhango umaze kuba urubuga rwo kugaragaza ibyo Rwanda rugeraho mu kubungabunga ibidukikije n’inyamaswa.
Ubwo yahageraga, DeGeneres yasuye Ellen DeGeneres Campus of the Dian Fossey Gorilla Fund, ikigo kiri i Kinigi yagize uruhare rutaziguye mu gushinga.
Iki kigo cy’ubushakashatsi mu kubungabunga ingagi, cyafunguwe mu mwaka wa 2022.
Kugeza ubu kimaze kwakira abashyitsi barenga 100.000, kandi gishyigikira ubushakashatsi, uburezi n’ibikorwa bigamije kurengera ingagi zo mu misozi.
DeGeneres yavuze ko ashimira cyane amahirwe yo yo gukomeza kumenyekanisha no gushyigikira ibikorwa byo kurengera ingagi ndetse n’u Rwanda muri rusange.
Umubano umaze imyaka hagati ya DeGeneres n’ingagi zo mu Rwanda
DeGeneres amaze imyaka myinshi afitanye umubano ukomeye n’u Rwanda ndetse n’ibikorwa byo kurengera ingagi zo mu misozi.
Yasuye bwa mbere Pariki y’Igihugu y’Ibirunga mu 2018 ari kumwe na de Rossi.
Muri urwo ruzinduko, babonye ingagi zo mu misozi banamenya byinshi ku murage w’umuhanga mu byerekeye ingagi witwa Dian Fossey, umunyamerika wari intangarugero mu bushakashatsi no kurengera izi nyamaswa wiciwe mu Rwanda mu myaka ya 1990.
Nyuma y’urwo ruzinduko, DeGeneres yakomeje kongera inkunga atanga mu bikorwa byo kurengera ingagi.
Mu mwaka wa 2019, ubukangurambaga bwo gukusanya inkunga bwari bufitanye isano na we bwakusanyije miliyoni $5 zafashije mu kubaka ikigo cyo kubungabunga ingagi hafi ya Pariki y’Igihugu y’Ibirunga.
Kuva icyo gihe, icyo kigo cyabaye ahantu h’ingenzi hakorerwa ubushakashatsi, uburezi n’amahugurwa bijyanye no kubungabunga ingagi, gikomeza umurimo Dian Fossey yamaze imyaka myinshi akora mu kurengera ingagi zo mu birunga.
Kwitabira kwita izina kwe bizongera ubwamamare mpuzamahanga bw’iki gikorwa kandi bikomeze kugaragaza ko uyu muhango urenze kuba umuhango wo kwita amazina ingagi gusa.
Uyu muhango ngarukamwaka uha u Rwanda amahirwe yo kugaragaza uburyo rukoresha mu kubungabunga ibidukikije, guteza imbere ubukerarugendo burambye no gukomeza gukangurira amahanga kurengera ingagi zo mu misozi ziri mu nyamaswa zugarijwe cyane no kuzimira.
Nk’umwe mu bantu bazwi ku rwego mpuzamahanga bagiye bagaragaza ku mugaragaro ko bashyigikiye ibikorwa by’u Rwanda byo kurengera ingagi, uruhare rwa DeGeneres rushobora gufasha ko ubutumwa bw’u Rwanda ku bijyanye no kubungabunga ibidukikije bugera ku bantu benshi ku isi.
Gahunda ya Kwita Izina 2026 izaba irimo kandi gutangiza umushinga w’iterambere ry’abaturage, imurikabikorwa rijyanye no kubungabunga ibidukikije, ibikorwa byo gusura no kureba ingagi ndetse n’ibikorwa byo kumenyekanisha u Rwanda ku banyamakuru mpuzamahanga b’inzobere mu ngendo n’ubukerarugendo ndetse n’abakora ubucuruzi muri uru rwego.
Kuva Kwita Izina yatangizwa mu 2005, hamaze kwitwa amazina ingagi zo mu misozi 438, harimo ingagi 40 zahawe amazina mu muhango wo mu mwaka ushize.
Uyu mwaka rero, umuhango ntuzaba uwo kwizihiza gusa ivuka ry’ingagi 22 zizahabwa amazina, ahubwo uzanibanda ku bikorwa binini u Rwanda n’abafatanyabikorwa barwo bakora mu rwego rwo gutuma ingagi zo mu misozi zikomeza kubaho mu gihe kirekire, ari na ko imibereho y’abaturage batuye hafi y’aho izi nyamaswa ziba irushaho gutera imbere.
