Formula 1 Yasinywe, Guhindura Bugesera Ihuriro Mpuzamahanga Biratangiye

Peter Taarifa
7 Min Read

U Rwanda rwatangiye urugendo rwo kwitegura kwakira isiganwa rya Formula 1 African Grand Prix, ariko kugira ngo umushinga uzagere ku ntego zawo bizasaba imyiteguro ikomeye mu bijyanye n’ibikorwaremezo, ubwikorezi, kwakira abantu, umutekano n’ubukerarugendo.

Uburemere bw’iki gikorwa bugaragazwa n’imibare irimo iy’uko  hari  toni zigera ku 1.200 z’ibikoresho byakenerwa mu isiganwa rimwe, hagakenerwa abantu bari hagati ya 3.000 na 5.000 bakora imirimo itandukanye ijyanye naryo, ndetse n’ikibuga gishobora kwakira abarebera bagera ku 100.000.

Amasezerano y’imyaka 10 u Rwanda rwasinye yo kwakira iri rushanwa ateganya ko rizatangira mu ntangiriro z’umwaka wa 2030.

Rizaba rigarukanye Formula 1 muri Afurika nyuma y’imyaka hafi 40, kuko iheruka kuhakinirwa muri Afurika y’Epfo mu 1993.

Ikibuga kizubakwa mu Karere ka Bugesera, ku birometero hafi 40 mu Majyepfo ya Kigali, hafi y’Ikibuga cy’Indege Mpuzamahanga cya Bugesera kiri kubakwa.

Ibi biri mu mugambi mugari w’u Rwanda wo gukurura ba mukerarugendo, abashoramari no kuzamura urujya n’uruza rw’abantu n’ibintu hagati yarwo n’amahanga.

Ubwikorezi bw’ibikoresho ni imwe mu mbogamizi zikomeye

Isiganwa rya Formula 1 risaba ubwikorezi bw’ibikoresho byinshi kandi bikomeye.

Ikigo DHL gisanzwe gifasha mu gutwara ibikoresho by’aya marushanwa kivuga ko Grand Prix imwe ishobora gusaba gutwara toni zigera ku 1.200.

Muri ibyo bikoresho harimo imodoka, moteri, amapine, lisansi, ibikoresho by’ibanze n’iby’inyongera byo gusana imodoka, ibikoresho byo mu magaraje y’amakipe, ikoranabuhanga rikoreshwa mu gutangaza isiganwa ndetse n’ibikoresho byo kwakira abashyitsi.

Ibikoresho by’ingenzi muri ryo bigomba kuzanwa mu ndege, mu gihe ibiremereye cyangwa bidakenewe ako kanya bishobora gutwarwa mu mato cyangwa mu modoka.

Buri mizigo igomba gukurikiranwa, ukanyuzwa muri gasutamo kandi ukagezwa aho wateganyirijwe mu gihe gikwiye, kugira ngo amakipe abone uko ategura ibikoresho byayo n’imodoka mbere y’uko isiganwa ritangira.

Gusa, kugeza ubu, gahunda yihariye u Rwanda ruzakoresha mu gutwara ibyo bikoresho ntiratangazwa.

Abantu ibihumbi n’ibihumbi bazagira uruhare mu isiganwa

Kugeza ubu, shampiyona ya Formula 1 igizwe n’amakipe 11 n’abasiganwa 22.

Icyakora, abashoferi ni agace gato k’abantu bose baba bagize itsinda riba ryitabiriye isiganwa.

Abafana bagomba kuzaba ari benshi.

Ubusanzwe, isiganwa rimwe rishobora gukenera abantu bari hagati ya 3.000 na 5.000, barimo abakozi b’amakipe, abayobozi b’irushanwa, abanyamakuru n’abakora mu itangazamakuru, abaganga, abashinzwe umutekano ndetse n’abakozi baho.

Raporo ya FIA igaragaza kandi ko mu 2025, buri siganwa ryitabiriwe n’impuzandengo y’abakorerabushake 838, benshi muri bo bakaba bakora akazi ko kugenzura umutekano n’imigendekere y’isiganwa ku kibuga.

Ikibuga cya Bugesera na cyo cyavuzwe ko gishobora kwakira abantu bagera ku 100.000.

Icyakora, u Rwanda ntiruratangaza umubare w’abafana rwiteze kwakira cyangwa gahunda y’uko bazagura amatike.

Ikibuga cy’indege cya Bugesera n’ubukerarugendo

Kwakira abantu bangana batyo bishobora gutuma ingendo z’indege n’ubundi bwikorezi byiyongera cyane mu gihe cy’irushanwa.

Ikibuga cy’Indege Mpuzamahanga cya Bugesera giteganyijwe kuzatangira gifite ubushobozi bwo kwakira abagenzi miliyoni zirindwi ku mwaka.

Icyiciro cya kabiri cyo kucyubaka giteganyijwe kuzamura ubwo bushobozi bukagera kuri miliyoni 14 mu mwaka wa 2032.

Gusa, kuba ikibuga cy’indege gifite ubushobozi bwo kwakira abagenzi miliyoni 14 ntibivuze ko u Rwanda rugomba kubona abantu bashya bangana na bo buri mwaka.

Imibare y’abagenzi ibarirwamo ingendo zose zakozwe, harimo izo kugenda no kugaruka ndetse n’abanyura mu gihugu bagiye mu bindi bihugu.

Isiganwa rya Formula 1 rishobora kuzana umubare munini w’abashyitsi mu gihe gito, ariko kugira ngo ibikorwa remezo by’indege bibyazwe umusaruro mu mwaka wose, bizasaba ko ubukerarugendo, ingendo zisanzwe, ubucuruzi n’inama mpuzamahanga na byo bikomeza gukurura abashyitsi.

U Rwanda rusanzwe rufite urwego rw’ubukerarugendo n’ibikorwa mpuzamahanga rugenda rwaguka.

Mu 2025, ubukerarugendo bwinjirije igihugu miliyoni 685 z’amadolari ya Amerika, binyuze mu kwakira abashyitsi miliyoni 1,49.

Byongeye kandi, ibikorwa byo kwakira inama n’amakoraniro mpuzamahanga (MICE) byinjije miliyoni 94,7 z’amadolari ya Amerika, binyuze mu nama n’ibindi bikorwa mpuzamahanga n’ibyo mu karere bigera kuri 165.

Iyi mibare ntiyemeza ko isiganwa rya Formula 1 rizatanga inyungu zingana n’amafaranga azashorwa mu kuritegura, ariko igaragaza urwego rw’ubukungu bushingiye ku ngendo n’ubukerarugendo u Rwanda rwifuza kurushaho guteza imbere.

Uruhare rw’ishoramari rya Qatar

Uyu mushinga kandi ufite aho uhuriye na Qatar.

Muri Kamena 2026, Ikigega cy’Ishoramari cya Qatar (Qatar Investment Authority) cyaguze imigabane ingana na 60% mu mushinga w’Ikibuga cy’Indege Mpuzamahanga cya Bugesera, iyo migabane ikaba yari isanzwe ifitwe na Qatar Airways.

Qatar Airways yo ikomeje kuba umufatanyabikorwa wa Formula 1 mu bijyanye n’ingendo zo mu kirere ku rwego rw’isi.

Ikibuga cy’Indege Mpuzamahanga cya Hamad kiri i Doha muri Qatar, mu 2024 cyakiriye abagenzi miliyoni 52,7. Ibi bigaragaza urwego ikibuga cy’indege cyubatswe neza gishobora kugeraho nk’ihuriro mpuzamahanga ry’ingendo.

Icyakora, u Rwanda na Qatar bifite amasoko n’imiterere y’ubukungu bitandukanye, bityo urugero rw’iterambere rya Doha ntiruvuze ko Bugesera izahita igera kuri urwo rwego.

Imyiteguro iratangira, ariko inyungu zizapimwa mu gihe kirekire

Kuva ubu, u Rwanda rugomba guhuza ibikorwa byo kubaka ikibuga cya Formula 1, guteza imbere imihanda n’ubundi bwikorezi, gutegura imikorere ya gasutamo, amacumbi, umutekano, ubutabazi bw’ubuvuzi no gucunga imbaga y’abazitabira isiganwa.

Iri siganwa rikenera ibikoresho bihambaye.

Biteganyijwe ko isiganwa rizatangira mu ntangiriro z’imyaka ya 2030, ariko abayobozi ntibarashyira ahagaragara itariki imirimo yo kubaka ikibuga izatangirira.

Intego ni uguhuza isiganwa rya Formula 1, ikibuga cy’indege n’ibikorwa by’ubukerarugendo n’ubucuruzi, kugira ngo Bugesera ibe ihuriro rikomeye rihuza u Rwanda n’ibindi bice by’isi.

Icyakora, umusaruro w’uyu mushinga ntuzapimirwa gusa ku kuba isiganwa ryarabereye mu Rwanda, ahubwo uzanareberwa ku mirimo izahangwa, amasezerano azahabwa ibigo by’Abanyarwanda, abashyitsi bazajya bagaruka mu gihugu ndetse n’ingendo z’indege zizakomeza kuhagwa no mu gihe kitari icy’isiganwa.

Share This Article
Leave a Comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *