Kibeho: Gucuruza Amazi Y’Umugisha Bibaha Icyashara

Umwanditsi wa Taarifa
5 Min Read
Amazi y'umugisha agurwa na benshi basura Kibeho.

Muri iki gihe, kujya i Kibeho ntibigishingiye gusa k’ugusenga no gusura ishusho ya Bikira Mariya, ahubwo hari n’abagera yo bakabera isoko abacuruzi b’aho barimo n’abacuruza amazi y’umugisha.

Ayo mazi bita ko ari ay’umugisha, avomwa ku isoko riri hafi y’aho abaje i Kibeho basengera kandi abayagura bayafata nk’igisobanuro gikomeye mu myemerere yabo.

Mu bacuruzi bayo harimo Mukamana Claudette, umaze kwihangira umurimo wo gucuruza ayo mazi, agacuruza n’ibindi bikoresho by’amadini birimo amashusho ya Bikira Mariya na Yezu, umusaraba n’ibindi bikoresho bijyanye n’imyemerere Gatolika.

Avuga ko ubu bucuruzi bwamufashije kurera abana be batanu, bose kandi bariga.

Mukamana Claudette.

Aho acururiza hagera abakiliya benshi, cyane cyane abaje gusura Kibeho bashaka gutahana ayo mazi ariko badashaka kumanuka ngo bajye kuyavoma ku iriba.

Ati: “Ijerekani ya litiro eshanu tuyigurisha Frw 1,500. Ntabwo tugurisha amazi ubwayo, ahubwo tugurisha n’ijerekani arimo ukabigurira rimwe. Abenshi bayagura ni abatifuza kumanuka ku isoko, bagahitamo kuyafatira hano.”

Claudette avuga ko ku munsi usanzwe yakira abakiliya barenga 250, bigatuma ayo mazi aba mu bicuruzwa bikunzwe cyane hafi y’ahantu hasurwa n’abaje gusenga.

Kuki abaje i Kibeho baha agaciro ayo mazi?

Ku bemera, agaciro k’ayo mazi ntikagarukira ku kuba ari amazi, ahubwo gashingira ku cyo bayabonamo mu myemerere yabo.

Claudette avuga ko abakiliya be bayahuza n’imigisha yo mu buryo bw’umwuka, kurindwa ndetse no kugira amahirwe, ndetse bamwe bakamubwira ko hari impinduka nziza babonye nyuma yo kuyakoresha.

Ati: “Nta kindi, ni amazi y’umwuka afatwa nkazana amahirwe. Abemera benshi bavuze ko yabakoreye ibitangaza mu buzima bwabo.”

Claudette na we yemera ko ayo mazi afite akamaro.

Ati: “Njye ubwanjye iyo ndwaye umutwe ndayanywa, ngahita numva merewe neza.”

Icyakora, iyi ni imyemerere y’abantu ku giti cyabo, ntabwo ari ibimenyetso by’ubuvuzi byemeza ko ayo mazi avura indwara.

Ku ruhande rwe, Jado Hakizimana avuga ko ayo mazi yamaze kuba ikintu agura buri cyumweru, nubwo we atari umunyedini ukomeye.

Ayagurira Nyina w’imyaka 78, we wemera cyane ko ayo mazi afite igisobanuro mu myemerere ye.

Hakizimana ati: “Arayakunda cyane. Ayita ‘Maggie holy water’ yemera kandi ko yeza ibyaha byose, agakurah ibintu bibi bishobora kuba bigiye kumubaho.”

Kibeho, ahantu hakomeye mu rugendo rw’abakirisitu

Kibeho, iherereye mu Ntara y’Amajyepfo, izwi cyane muri Kiliziya Gatolika kubera ibyavuzwe ko ari amabonekerwa ya Bikira Mariya yatangiye mu mwaka wa  1981, ubwo yiyerekaga bamwe mu banyeshuri bigaga ku ishuri ryo muri ako gace.

Kiliziya Gatolika yemeye ku mugaragaro ayo mabonekerwa mu mwaka wa 2001, bituma Kibeho iba ahantu hakomeye hasurwa n’AAbakirisitu baturutse mu Rwanda no mu bindi bihugu.

Ibihumbi by’Abagatolika basura Kibeho, cyane cyane mu bihe by’iminsi mikuru ikomeye y’idini.

Hari kandi abahagera baturutse mu bihugu bihana imbibi n’u Rwanda ndetse n’ahandi kure.

Isoko amazi akurwaho riri ahantu hamanuka uvuye ku gice cy’ingenzi cy’ahateranira abaje gusenga, amazi akaba atemba ava mu misozi ikikije ako gace.

Ku basura Kibeho benshi, kujya kuvoma ayo mazi ni kimwe mu bigize urugendo rwabo rwo kuhakorera urugendo nyobokamana.

Katumbi, waturutse muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, yavuze ko urugendo rurerure yakoze ajya i Kibeho rwari rufite akamaro kuri we.

Ati: “Nakoze urugendo rw’ibilometero byinshi kugira ngo ngere aha hantu hera. Nubwo mfite ibibazo byinshi mu buzima, ubu numva meze nk’umuntu mushya.”

Kibeho kandi imaze imyaka ikurura abantu bazwi mu nzego zitandukanye, harimo n’abakinnyi b’umupira w’amaguru mpuzamahanga bemera Gatolika.

Umukinnyi w’umupira w’amaguru w’icyamamare ukomoka muri Argentine, Sergio Agüero, na we ari mu bantu bazwi basuye Kibeho.

Imyemerere n’ubuzima bw’abaturage

Mu gihe abaje i Kibeho baba bashaka gusenga no kubona ihumure ryo mu buryo bw’umwuka, kuza kwabo kwatumye abaturage bahatuye babona isoko y’ubucuruzi yagutse.

Abacuruzi b’aho bacuruza amazi y’ahera, amashusho y’abatagatifu, amashapure, imisaraba, ibishushanyo n’ibindi bikoresho bigurwa n’abasuye Kibeho.

Kuri Claudette, ubu bucuruzi burenze kuba ubucuruzi bw’ibikoresho by’urwibutso.

Ni bwo buryo amaze gukoresha mu kwishyurira abana be batanu amashuri no gutunga umuryango we.

I Kibeho, aho ibihumbi by’abantu bahagera bashaka gusenga no kubona ihumure, ubucuruzi bw’amazi y’umugisha bugaragaza n’uruhande rw’ubukerarugendo bushingiye ku myemerere.

Amafoto@Taarifa Rwanda.

Share This Article
Leave a Comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *