Icyo Israel Ishaka Muri Somaliland Ni Ubucuruzi

Peter Taarifa
5 Min Read

Ambasaderi wa Somaliland muri Israel, Dr. Mohamed Hagi, yatangaje ko icyambu cya Berbera gishobora guhinduka ihuriro rikomeye ry’ubucuruzi rihuza Israel, Afurika y’Iburasirazuba, ibihugu byo mu Kigobe cy’Abarabu ndetse n’u Buhinde.

Yabitangaje ku wa Kane, ubwo yari mu nama ya The Jerusalem Post Australia Summit yabereye i Sydney muri Australia, aho yagaragaje amahirwe ari mu bufatanye bw’ubukungu n’umutekano hagati ya Somaliland, Israel, Ethiopia, India n’ibihugu byo mu Kigobe cy’Abarabu.

Hagi yavuze ko Somaliland ifite amahirwe akomeye yo guteza imbere ubucuruzi mpuzamahanga bitewe n’inyanja ndende ifite ndetse n’aho iherereye, hafi y’inzira z’ingenzi z’ubwikorezi bwo mu mazi zihuza imigabane itandukanye.

Yagaragaje ko icyambu cya Berbera gishobora koroshya ubucuruzi hagati ya Somaliland, Israel na Ethiopia, ndetse n’ibihugu byo mu Kigobe cy’Abarabu, cyane cyane Leta Zunze Ubumwe z’Abarabu (UAE).

Yongeyeho ko u Buhinde na bwo ari igihugu gikomeye mu bukungu no mu nganda, bityo ko kongera ubufatanye bw’ubucuruzi hagati yabwo n’ibihugu byo ku nkombe z’inyanja y’Abahinde byafungura andi mahirwe.

Icyambu cya Berbera n’uruhare rwacyo mu bucuruzi bw’akarere

Icyambu cya Berbera giherereye ku nkombe y’Amajyepfo y’Ikigobe cya Aden, kikaba kiri hafi y’inzira z’ubwikorezi bwo mu mazi zihuza inyanja Itukura n’Inyanja y’Abahinde.

Mu myaka ishize, iki cyambu cyatejwe imbere ku bufatanye n’ikigo DP World cyo muri Dubai, gikora ibijyanye no gucunga ibyambu n’ubwikorezi bw’ibicuruzwa.

Kugeza ubu, gifite ubushobozi bwo kwakira no gutunganya kontineri ibihumbi 500 (500,000 TEUs) ku mwaka, hakaba hari gahunda yo kubwongerera ubushobozi bukagera kuri miliyoni ebyiri (2,000,000 TEUs).

Ikindi cyongereye agaciro iki cyambu ni umuhanda wa Berbera Corridor uhuza Somaliland na Ethiopia, igihugu kidakora ku nyanja gifite abaturage barenga miliyoni 130.

Ethiopia ikoresha cyane icyambu cya Djibouti mu gutumiza no kohereza ibicuruzwa mu mahanga.

Bityo, guteza imbere izindi nzira z’ubucuruzi, zirimo Berbera, ni imwe mu ngamba zishobora kuyifasha kutishingikiriza cyane ku cyambu kimwe.

Hagi yavuze ko Ethiopia ari isoko rikomeye cyane kuri Somaliland, ndetse ari n’igihugu kinini kurusha ibindi igurishamo ibicuruzwa byayo.

Nubwo Ethiopia itaremera ku mugaragaro ubwigenge bwa Somaliland, ibihugu byombi bifitanye umubano mu bucuruzi no mu bya dipolomasi.

Israel na Somaliland mu mubano mushya

Ambasaderi Hagi yavuze ko Israel ari inshuti ikomeye ya Somaliland, kuko ari cyo gihugu cya mbere cyayemeye nk’igihugu cyigenga.

Ibi yabivuze ashimangira ko yifuza ko Ethiopia na yo yazakurikira Israel ikemera ubwigenge bwa Somaliland, bitewe n’akamaro ifitiye ubukungu bw’icyo gihugu.

Mu by’ukuri, Israel yemeye ku mugaragaro Somaliland nk’igihugu cyigenga ku wa 26 Ukuboza 2025, iba igihugu cya mbere mu bihugu bigize Umuryango w’Abibumbye (UN) kibikoze.

Icyakora, Somalia n’ibindi bihugu byamaganye icyo cyemezo, bishimangira ko Somaliland ikiri iya Somalia.

Hagi yakiriye neza kuba Israel ikomeje gushimangira umubano na Ethiopia, avuga ko yifuza ko yanongera ubufatanye n’ibindi bihugu bya Afurika birimo Kenya.

Umutekano w’Inyanja Itukura n’Ikigobe cya Aden

Uretse ubucuruzi, Hagi yagarutse ku bibazo by’umutekano bikomeje kubangamira ubwikorezi bwo mu mazi muri aka karere.

Yavuze ko umutekano muke mu Nyanja Itukura no mu Kigobe cya Aden ugira ingaruka zikomeye ku bukungu bwa Somaliland, cyane cyane kubera ibitero by’inyeshyamba z’Abahouthi bo muri Yemen, bashyigikiwe na Iran, ndetse n’ibikorwa by’umutwe wa Al-Shabaab ukorera muri Afurika y’Iburasirazuba.

Yashimangiye ko Somaliland ikeneye ubufatanye na Israel mu kurinda inzira z’ubucuruzi bwo mu mazi no guhangana n’ibibazo by’umutekano.

Yanagarutse ku ruhare rwa Türkiye muri Somalia, aho icyo gihugu kimaze gushora imari mu bikorwa bya gisirikare n’ubukungu, by’umwihariko mu gutoza no guha ibikoresho inzego z’umutekano za Somalia.

Yavuze ko Somaliland idashaka ko Israel na Türkiye bihangana, kuko byarushaho guhungabanya umutekano w’akarere usanzwe ufite ibibazo.

Ubufatanye bw’ibihugu bitandukanye

Hagi yavuze ko Somaliland yifuza ubufatanye bwagutse burimo Israel, Leta Zunze Ubumwe z’Abarabu, Leta Zunze Ubumwe za Amerika, Ethiopia n’u Buhinde.

Yizera ko ubwo bufatanye bushobora gufasha ibihugu byo muri aka karere kubona umutekano, kongera ubucuruzi no guteza imbere ubukungu.

Yagize ati: “Muri aka karere nta nshuti nyinshi dufite. Tugomba gushaka inshuti ishobora no kudufasha mu buryo bw’ingamba z’ingenzi.”

Akamaro k’aho icyambu cya Berbera giherereye:

• Gishobora koroshya ubucuruzi hagati ya Afurika y’Iburasirazuba n’Ibihugu byo mu Kigobe cy’Abarabu.

• Gishobora guha Ethiopia indi nzira yo kugera ku nyanja.

• Gishobora kuba inzira y’ubucuruzi ihuza Israel n’ibihugu byo muri Afurika.

• Gishobora kugira uruhare mu kurinda ubwikorezi bwo mu Nyanja Itukura no mu Kigobe cya Aden.

Share This Article
Leave a Comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *